Чувашское книжное издательство

Лауреатсене палăртрĕç

Красноармейски районĕнчи Нестер Янкас ячĕллĕ литературăпа искусство тата культура пĕрлĕхĕн правленийĕн черетлĕ ларăвĕ пулса иртрĕ. Унта 2012 çулшăн Нестер Янкас премине парас ыйтăва пăхса тухрĕç.

Чăваш литературипе искусствине тата культурине аталантарас енĕпе уйрăмах палăрнăшăн, 2012 çулхи пултарулăх ĕçĕнче çитĕнÿсем тунăшăн Нестер Янкас ячĕллĕ преми лауреачĕн хисеплĕ ятне 2 çын тивĕçрĕ.

1. Чăвашсен хальхи вăхăтри паллă çыравçи — Раççей Писателĕсен Союзĕн членĕ, Чăваш Республикин тава тивĕçлĕ культура ĕçченĕ, Çеçпĕл Мишши ячĕллĕ преми лауреачĕ Николай Петрович Ишентей — 2012 çулта Чăваш кĕнеке издательствинче пичетленсе тухнă “Планетăпа чĕре” ятлă сăвăсен кĕнекишĕн.

Вăл 1953 çулхи нарăсăн 14-мĕшĕнче Красноармейски районне кĕрекен Тури Шурçырма ялĕнче (халĕ Çĕрпÿ районĕ) çуралнă. Унтах пурăнать. Красноармейски вăтам шкулĕ хыççăн икĕ аслă пĕлÿ илнĕ. Ял хуçалăхĕнче, вĕрентес ĕçре, журналистикăра вăй хунă. Халĕ — “Капкăн” журнал редакторĕ. Нумай кĕнеке авторĕ.

Преми илме ăна районти Нестер Янкас ячĕллĕ пĕрлĕх правленийĕ тăратнă.

2. Районти тата республикăри хаçатсен активлă публицисчĕ, хурт-хăмăр ĕрчетес енĕпе çырнă нумай наука ĕçĕсен авторĕ Анатолий Иванович Скворцов 2012 çулта пичетленнĕ статьясемшĕн.

Вăл 1948 çулхи октябрĕн 3-мĕшĕнче хамăр районти Çĕньял Шетмĕ ялĕнче çуралнă, Вăрманкас Шетмĕ ялĕнче пурăнать. Мăн Шетмĕри вăтам шкул хыççăн, ĕçленĕ хушăрах, Чăваш ял хуçалăх институчĕн зоотехниксем хатĕрлекен факультетри хурт-хăмăрçăсен уйрăмĕнчен вĕренсе тухнă, чылай çул хушши хăйĕн специальноçĕпе тăрăшнă. Халĕ те “Пчеловодческое” ООО директорĕнче ĕçлет. Ку таранччен хурт-хăмăр ĕçĕн темисемпе тĕрлĕ хаçат-журналсенче, наука ĕçĕсен пуххисен кĕнекисенче 41 пысăк ĕç пичетленĕ.

Преми илме ăна Чăваш Республикинчи “Красноармейски районĕнчи “Ял пурнăçĕ” хаçат редакцийĕ” автономлă учрежденийĕн коллективĕ тăратнă.

Н. Ершов.
 «Ял пурнăçĕ». 05.03.2013.

"Тăван чĕлхепе вĕрентмесен..."

«Чăваш тĕнчи...» Тÿрех çакăн пек ыйту тухса тăрать: ытти тĕнче умĕнче мĕнпе палăрать тата палăрмалла унăн? Никĕсĕ, тĕп шăнăрĕ, пахалăхĕ мĕнре? Çапла шухăшлатăп: наци çыхăнăвĕсене йĕркелесе, вĕсене тăван чĕлхе, йăла-йĕрке, культура вăйĕпе аталантарсан çеç палăртнă çулпа утма май килĕ. Ĕмĕрсен хушшинче упранса юлнă пулсан, пирĕн паянхи тивĕç - чăвашлăха чыслăн малалла тăсасси.

Шел те, Раççейре те, тĕнчере те пĕчĕк, «вак» текен халăхсен шăпи йывăрланса, наци ыйтăвĕсем çивĕчленсе пыни куç умĕнчех. Сăмахран, вырăс чĕлхине илер. Пĕр шухăшласан - ун пирки сăмах та тапратма кирлĕ мар темелле. Çапах та. Ахальтен-и 2007 çул Раççейре Вырăс чĕлхин çулталăкĕ пулчĕ. Вăтам пĕлÿ паракан шкулсенчен вĕренсе тухакансен вырăс чĕлхипе пурин те Патшалăхăн пĕрлехи экзаменĕ тытма пуçларĕç. Маларах асăннă йĕрке математикăна çеç пырса тиветчĕ.

Вырăссем Раççейре çеç мар, Совет Союзне кĕнĕ пур республикăра та пурăнаççĕ. Çĕнĕ самана, çĕнĕ йĕрке вĕсенче, шел те, вырăссен тата вырăсла калаçакан ытти халăхăн интересĕсене шута хуманни палăрма пуçларĕ. Çакна, сăмахран, Балтика тăрăхĕсенчи çĕр-шывсен, Украина тĕслĕхĕсем лайăх çирĕплетеççĕ. Тăван чĕлхе пирки те çапларах шухăшлаттарас килет те кашни чăваша. Çав шутра - республика ертÿçисене те. Патшалăх шайĕпе мĕнле ĕçсем пурнăçланаççĕ-ха ку енĕпе? Чим-ха, патшалăх тетĕп те-ха, ун пек калани тĕрĕс-и-ха? Чăваш Республикин Конституцийĕнче халĕ ку сăмах çук вĕт. Апла пирĕн патшалăх та çук-çке. Ас тăватăп-ха: 1995 çулта Чăваш-Пăлхар патшалăхĕ чăмăртаннăранпа 1100 çул çитнине чыслăн паллă тунăччĕ. Шел те, несĕлĕмĕрсен çав вăхăтшăн питĕ вăйлă, пур енĕпе те аталаннă патшалăхне тутар-монголсен çарĕ аркатнă. Чăваш-пăлхарсем хăйсен çĕрĕшĕн юнне тăкнă, пуç хунă. Арканнă хыççăн та Атăлçи Пăлхар ячĕ сÿнмен. Халĕ акă лăпкă пурнăçпа кун-кунланă вăхăтрах патшалăхсăр юлтăмăр. Ун пек те пулать иккен.

Малтанхи шухăш патне таврăнам-ха. Чăвашсем те, вырăс, ытти халăх ывăлĕ-хĕрĕ пекех, çĕр-шыв тăрăх сапаланнă. Республикăмăр территорийĕнче 814,8 пин чăваш пурăнать пулсан, 620 пинĕшĕ - тĕнчен çичĕ кĕтесĕнче. Кирек мĕнле пулсан та Чăваш Республики вĕсен ăс-хакăл центрĕ пулса тăрать.

Диаспорăри ентешĕмĕрсемпе Чăваш Республикин Культура, национальноçсен ĕçĕсен, архив ĕçĕн министерстви ĕçлет. Вăл Раççейри 12 субъектпа культура тĕлĕшĕнчен çыхăну тытса ĕçлесси пирки Килĕшÿ тунă. Мĕн парать çакă? Йăхташăмăрсем пысăк йышпа пурăнакан вырăнтисене Чăваш культурипе литературин кунĕсене йĕркелеме, кадрсен квалификацине ÿстерме, унти библиотекăсене чăвашла кĕнекесемпе пуянлатма пулăшмашкăн. Федерацин «Наци культура автономийĕсем çинчен» саккунне /1996 ç./ йышăнни те ку енĕпе пысăк çитĕнÿ пулчĕ.

Диаспорăри ентешсен ăнкарулăхĕ ÿснине, вăл хăй чăваш пулнишĕн вăтанманнине тепĕр тĕслĕхпе те - наци культура пĕрлĕхĕсем йышланнипе те - çирĕплетме пулать. Сăмахран, иртнĕ ĕмĕрĕн 90-мĕш çулĕсен варринче вĕсем 19 шутланнă, халĕ - 90. Республика вĕсем урлă хăйĕн ĕçне, унта пурăнакан чăвашсене пулăшассипе çыхăннисене, пурнăçласа пырать. Виçĕм çул Пĕтĕм чăвашсен Акатуйĕ Чĕмпĕрте иртнĕччĕ. Пĕлтĕр Чăваш культурин кунĕсене Пушкăртстан йышăнчĕ. Çуллахи ăшă кунсенче Пушкăртстан, Тутарстан, Пенза, Самар, Тюмень, Сарă ту, Эрĕнпур, Чĕмпĕр облаçĕсенчи чăваш ачисем Чăваш Енри сывлăха çирĕплетекен «Хĕрлĕ парăс» лагерьте канаççĕ.

Çакна, паллах, ырламалла. Çапах тата та ытларах ĕçлеме майсем пур. Чи малтанах, вĕренÿ енĕпе. Республика тулашĕнчи чăваш шкулĕсене кирек мĕнле пулсан та упраса хăварма тăрăшмаллах. Унти кадр, вĕренÿ хатĕрĕсемпе çыхăннă ыйтусене нивушлĕ татса пама май килмест-ши? Чăвашлăхпа çыхăннă мероприятисенче, Чăваш наци конгресĕн пухăвĕсенче тулайри йăхташăмăрсем кашнинчех вĕсен тăрăхĕнчи шкулсенче тăван чĕлхепе вĕрентмелли кĕнекесем, пособисем çитменни пирки кулянса калаçаççĕ. ЧР Вĕренÿ министерствин ĕçченĕсем вĕсене панă хурав яланах пĕрешкел янăрать: «Вĕренÿ хатĕрĕсем кирли пирки сирĕн енчен ыйту пулман».

Çакна та асăнса хăвармалла: юлашки çулсенче диаспорăри вулавăшсем валли тăван чĕлхепе пичетленĕ илемлĕ литература туянасси те самай чакнă.

Çивĕч ыйтусем республикăмăрта та çук мар-ха. Пĕрисен шухăшĕпе - хула шкулĕсенче чăвашла вĕрентсе укçа тăккаличчен ытти предмета аталантармалла. Геннадий Волков этнопедагог вара «Хыпар» Издательство çурчĕн ĕçченĕсемпе ирттернĕ пĕр тĕл пулура çапла каланăччĕ: «Эпĕ шухăшланă тăрăх - тĕп университетпа педуниверситетра хăш-пĕр предмета чăвашла вĕрентмелле, мĕншĕн тесен 2 млн яхăн халăх вăл хăй икĕ патшалăх чухлĕ. Гуманитари ăслăлăхĕсене тăван чĕлхепе вĕрентмесен эпир çухалса пĕтетпĕр». Çакăн çумне урăх нимĕн каламалли те çук.

Надежда СМИРНОВА.
"Хыпар". 19.03.2013.

Чувашские сказки на армянском - нашли общий язык

В Чувашское книжное издательство пришла ценная посылка из Еревана – несколько экземпляров книги «Чувашские легенды и сказки» на армянском языке, выпущенной в конце прошлого года в Армении издательством «Цицернак» (Ласточка).
В иллюстрированный графическими рисунками сборник вошли самые известные сказки чувашского народа, такие как «Земля Улыпа», «Сармандей», «Девушка на луне», «Золотая сумка», «Мужик и барыня». Перевел их известный армянский журналист Ованес Айвазян. «Скромность полиграфического исполнения книги – не главное! – пишет он в сопроводительном письме. – Важнее то, что мы смогли реализовать задуманный вместе проект: даем читателям возможность знакомиться с фольклорным наследием наших народов».
В 2011 году в Чувашском книжном издательстве вышел сборник армянских народных сказок и сказок Ованеса Туманяна «Патвар Назар» (Храбрый Назар) в переводе народного поэта Чувашии Юрия Семендера. Выход этой книги стал ярким событием (кстати, тираж разошелся в считанные месяцы) – многие крупные армянские СМИ сочли за честь рассказать о нем.
Как отмечает газета «Собеседник Армении» (№ 17, 6 мая 2011 г.), «Храбрый Назар» – это первая армянская книга на чувашском языке, заложившая основу для развития армяно-чувашских литературно-издательских связей. Новая книга «Чувашские легенды и сказки» на армянском языке наглядно демонстрирует динамику дружественных отношений. В Чувашском книжном издательстве между тем уже готовится к выпуску сборник «Армянский юмор», а в Ереване – избранные произведения известного чувашского писателя Юрия Скворцова.

Н. ОСИПОВА.
"Советская Чувашия". 15.03.2013.

Халăх пуянлăхĕ - ик куç тулли

Иртнĕ çул вĕçĕнче кун çути курнă кĕнеке - «Объекты культурного наследия Чувашской Республики» /авторĕ Н.И. Муратов/ - 2011 çулта çак ятпах пичетленнĕ кăларăмăн иккĕмĕш пайĕ. Пĕрремĕш кĕнекере Шупашкар, Улатăр тата Етĕрне хулисем йĕркеленсе кайса аталанса пыни, унти культура палăкĕсем пирки тĕплĕн çырса кăтартнă пулсан, хальхинче сăмах Сĕнтĕрвăрри, Çĕрпÿ хулисем, республикăри районсенчи культура, истори пĕлтерĕшлĕ палăксем пирки пырать.

Асăннă икĕ хулан пуян еткерлĕхне тарăн тишкернинчен пуçланать кĕнеке-каталог. Сĕнтĕрвăррипе Çĕрпÿ пĕр-пĕринчен хăй евĕрлĕхĕпе уйрăлса тăраççĕ. Пĕрремĕшне, сăмахран, 16-17 ĕмĕрсен чиккинче вырăс хресченĕсем йĕркелесе янă, 1856 çулччен вăл ял шутланнă. Çĕрпÿ вара 1589 çулта чăваш ялĕн никĕсĕ çинче чăмăртаннă. Вăл малтанах хула-хÿтĕлевçĕ ятпа çÿренĕ. Каярах иккĕшĕ те Хусан кĕпĕрнинчи суту-илÿпе ремесла центрĕсем пулса тăнă. Паянхи кунччен упранса юлнă чиркÿсемпе часавайсем, мăнастирсем, халăх ăстисем çĕкленĕ çурт-йĕрсем архитектура произведенийĕсем шутланаççĕ. Çав вăхăтри палăксем çине пăхатăн та инженери искусстви мĕн тери çÿллĕ шайра пулнинчен тĕлĕнетĕн. Шел те, тепĕр чухне çав илемпе киленме май килмест - вăл упранса юлман, ячĕ хут çинче пур пулсан та.

Сĕнтĕрвăрринче регион пĕлтерĕшлĕ культурăпа истори палăкĕ 40 яхăн. Вĕсен ячĕсене, паллах, асăнса тухас тĕллев лартман эпир. Çапах та хăшне-пĕрне аса илни чăрмантармĕ. Троица чиркĕвĕ, Хусан чиркĕвĕн ансамблĕ, А.Н.Тогаев композитор пурăннă çурт тата ытти те çак хулан хăй евĕрлĕхĕ, илемĕ шутланаççĕ. Троица чиркĕвнех илер. Ăна 1726 çулта туса лартнă. Вăл - темиçе ĕмĕр кÿнтеленĕ. 1903 çулта чиркĕве тĕпрен юсанă. Малалла та çак шайрах упраса хăварасси - паян пурăнакансен тĕллевĕ.

Уессенчи администраци çурчĕсене /çав шутра Çĕрпÿре те/ вырăс районĕсенчи майлă çĕкленĕ. Хулара пурăнакансенчен пысăк пайĕ боярсен, сутуçăсен, тĕн çыннисен ачисем пулнă. Шăпах вĕсем ĕнтĕ вырăс культурине тытса пыма ăнтăлнă.

Çĕрпÿре хальхи вăхăтчен 18-19 ĕмĕрсенчи темиçе çурт, тĕн пĕлтерĕшлĕ объектсенчен Троица тата Хусан чиркĕвĕсем упранса юлнă. Малтанхи крепоçран кăшт çурçĕртерех хĕрарăмсен Тихвин мăнастирĕ вырнаçнă. В.Д.Димитриев «Чувашия в эпоху феодализма» кĕнекере илсе кăтартнă тăрăх - 1625 çулта Çĕрпÿре 368 çын пурăннă, Шупашкарта - 493, Етĕрнере - 216.

Çĕрпÿ крепоçĕ 1606 çулта хресчен вăрçине пула сиенленнĕ. 1670 çулта вара С. Разин çарĕсем аркатнă. Документсем çирĕплетнĕ тăрăх - тĕрлĕ çулта хулана каллех çĕклеме пуçланă. Кунта халĕ федераци шайĕнчи палăксем çаксем: 18 ĕмĕр варринчи çурт /К.Маркс урамĕ, 10-мĕш çурт/, хĕрарăмсен Тихвин мăнастирĕн ансамблĕ, Тихвин чиркĕвĕ, Троица чиркĕвĕн ансамблĕ /18 ĕмĕр/, Троица чиркĕвĕн чан çакмалли вырăнĕ /Пугачев башни, 1734 ç./. Вырăнти пĕлтерĕшлĕ культурăпа истори палăкĕсен шутĕнче - 15 объект.

Малалла кĕнеке авторĕ - ЧР Культура министерствин Культура еткерлĕхне упрас енĕпе ĕçлекен патшалăх центрĕн директорĕ, ЧР тата Раççей культурăн тава тивĕçлĕ ĕçченĕ Николай Муратов - республика районĕсенчи культура еткерлĕхĕн объекчĕсем пирки тĕплĕн чарăнса тăнă. Вĕсем архитектурăн, монумент искусствин тĕслĕхĕсем, тĕн пĕлтерĕшлĕ палăксем. Кашни пай пуçламăшĕнчех - районсенчи объектсен йышĕ, вĕсен архитектура стилĕ, палăкăн вăл е ку уйрăмлăхĕ. Ун ячĕпе пĕрлех ăна хăçан никĕсленине тата ăçта вырнаçтарнине палăртнă.

Иллюстраци материалĕ те пĕр стильпе çыхăнса пырать: объекта пĕтĕмĕшле тата унăн вăл е ку пĕлтерĕшлĕ пайне кăтартнă.

Николай Муратов питĕ пысăк тата яваплă ĕç пурнăçланă. Çакăн пек пуян материала пуçтарма вăхăт самай кирлĕ. Вăл, хăйĕн ĕçне юратаканскер, культура палăкĕсене упрас ĕçе чунне параканскер, кашни палăка тĕплĕн тишкернĕ, кашни объект пирки çырса кăтартнă. Кăларăма архитектура терминĕсемпе те пуянлатнă.

 Надежда СМИРНОВА.
"Хыпар". 02.03.2013.

Чувствуя веяния времени и желания читателей

 

1

В редакционном «портфеле» Чувашского книжного издательства – энциклопедии, словари, справочники, редкие книги, художественная и религиозная литература. Но на первом месте, конечно, учебники на чувашском языке и детская литература. По данным Ассоциации книгоиздателей России (АСКИ), Чувашское книжное издательство входит в топ-лист лучших издающих предприятий страны. В списке 100 крупнейших региональных издательств по объему (листажу) выпускаемой продукции издательство занимает почетное 23-е место, а по наградам и победам на различных конкурсах находится в бесспорных лидерах.

ГУП ЧР «Чувашское книжное издательство» Министерства информационной политики и массовых коммуникаций Чувашской Республики сегодня – это динамично развивающееся предприятие, выпускающее издания на чувашском, русском и английском языках. О работе предприятия рассказывает Валерий Комиссаров (на снимке). 

– Чем удалось порадовать читателей в 2012 году?

– В прошлом году Чувашское книжное издательство выпустило 110 наименований книжной продукции. Создание каждой книги – целая история. Наши специалисты к каждому автору относятся с уважением и трепетом, потому что и сами люди творческие и умеют мыслить креативно.

Как результат этого многогранного процесса – выход в свет в серии «Литературные памятники» книги «Сеспель. Мильоном стих мой повторен», составителем которой стал известный литературовед Атнер Хузангай. Следующий шаг издательства в данном направлении - книга Владимира Дайнеса «Чапаев: мастер наступления и обороны». Это исследование – свежий взгляд на легендарного комдива Гражданской войны (серия «Замечательные люди Чувашии»). Вообще, заметно, что эта тема волнует многих: недавно даже сериал прошел по одному из телеканалов. Биографии известных людей вызывают настоящие исследовательские «страсти».

Опубликовало Чувашское книжное издательство и книгу о нашем знаменитом земляке – летчике-космонавте Николае Бударине. На днях выйдет сборник преданий и легенд «Герои булгаро-чувашей». Это еще один труд аксакала чувашской журналистики Ивана Тенюшева. Много других интересных для читателей разных возрастов и профессий изданий увидело свет в прошлом году и готовятся к печати в этом году.

– Обращаясь к «преданьям старины глубокой», вы пытаетесь понять день сегодняшний?

– Можно сказать, и так. Чувашское книжное издательство продолжает выполнять свою благородную миссию популяризации чувашской книги, сохранения духовности и возрождения культурных традиций этноса.

В ассортименте книжной продукции особо выделяется иллюстрированная книга «Узоры, цвет, символика» Г.Н. Иванова-Оркова – одного из авторов раритетного творения 2003 года выпуска «Чувашский костюм от древности до современности». Новый альбом представляет чувашское народное искусство и знакомит с творчеством лучших мастеров и художников, которые стремятся сохранить, восстановить и использовать народные традиции в современной жизни. Исследование краеведа Л. Иванова «Чуваши. Формирование этнографических групп и подгрупп (на территории Чувашии)» - несомненный приятный сюрприз для всех любителей родного края.

О ярких явлениях церковного искусства рассказывает монография искусствоведа А.И Мордвиновой «Церковное искусство Чувашии. Иконы. Скульптуры. Иконостасы XVI – XX вв.».

Продолжаются популярные книжные серии «Из опыта народных мастеров», «Чувашское народное творчество» и другие. По просьбам читателей выпущено второе и переработанное издание книги-альбома Е. Жачевой «Чувашская вышивка: техника, приемы». Пользуется неизменным успехом серия «Библиотека Президента Чувашской Республики». Она основана в 2002 году и успела стать бестселлером. В прошлом году вышел 10-й том - «Мастера театрального искусства».

В книге В. Орлова «Купцы Ефремовы: предпринимательская и общественно-политическая деятельность купеческой династии» раскрыты секреты предпринимательского успеха Ефремовых. Такие напутствия купцов Ефремовых, как «Легче прожить деньги, чем нажить», «Живи, чтобы ни от Бога греха, ни от людей стыда», могли бы пригодиться и современным бизнесменам.

– Справочники, словари, энциклопедии – неотъемлемая часть «портфеля» каждого солидного книжного издательства…

– 2012 год стал в этом плане особенно урожайным. Дошли до читателей двухтомный «Русско-чувашский словарь», составленный известным лексикографом Михаилом Скворцовым, первый том «Толкового словаря чувашского языка». Накануне Олимпиады в Сочи переиздана дополненная «Чувашская спортивная энциклопедия» – спортивная биография республики. Завершен выпуск эпохальной 4-хтомной «Чувашской энциклопедии» – монументального научного труда огромного авторского коллектива. Кстати, многотомная «Чувашская энциклопедия» была номинирована в российском национальном конкурсе «Книга года – 2012». Даже диплом номинанта такого престижного конкурса – это огромное признание!

– Разумеется, особое внимание уделяется детской литературе. В тематический план выпуска социально значимой литературы на 2013 год включено 20 наименований книг для детей и юношества…

– Да в темплане 20 книг. А в реальности оказывается всегда больше. Мы любим юных читателей, по-своему стараемся воспитывать в них культуру чтения и выпускать такие книги, чтобы после их прочтения не возникало чувства напрасно потраченного времени.

В 2012 году сразу несколько детских книг вышли на двух языках. В том числе стихи Любови Афлятуновой, живущей в Башкортостане, сказка выдающегося детского писателя Корнея Ивановича Чуковского «Муха-Цокотуха». Судя по отзывам, перевод удался на славу. Жаль, автор перевода Пет.р +ёлку= не увидел результата своей работы над этой легендарной сказкой дедушки Корнея. Кстати, чувашская «Муха-Цокотуха» попала даже в коллекцию одной питерской семьи, где есть издания на английском, французском, бурятском языках, идише…

Заслуживают особого внимания и такие произведения для молодежи, как фантастический роман Георгия Краснова «Чуваши с планеты Анотан» и сборник приключенческих рассказов Геннадия Кабакова «Цена жизни». Будем продолжать в этом же духе – искать новые жанры, интересных авторов.

– Чувашское книжное издательство старается обеспечивать школы республики и диаспоры необходимым количеством учебников и учебно-методических пособий на родном языке. Насколько они соответствуют веяниям времени? Какие вопросы приходится решать в процессе подготовки учебной литературы?

– К созданию учебников на чувашском языке подходим очень серьезно и внимательно. Выпуск качественной учебно-педагогической книги, отвечающей всем современным требованиям – дело непростое. Чувашское книжное издательство совместно с авторами и авторскими коллективами достойно справляется с этой задачей. Каждый год к началу учебного года готовится ряд учебников и учебных пособий для учащихся разных классов и студентов. Чтобы удовлетворить потребности школ республики и чувашской диаспоры в учебной литературе на чувашском и русском языках в полном объеме, работа ведется круглый год.

Подготовлен к переизданию учебник «Родной край» для 8 класса (автор Е.В. Енькка), и на днях он выйдет из печати. Издание предназначено для учащихся общеобразовательных учреждений Чувашской Республики и чувашской диаспоры. Издание является частью комплекта учебных пособий по истории и культуре Чувашии.

В 2013 году в портфелях учеников появятся учебники «Чăваш чĕлхи» (Чувашский язык, для 3 класса, авт. Л.П. Сергеев и др.), «Тёван литература» (Родная литература, для 5 класса, авт. Н.Г. Иванова, П.Н. Метин), «Окружающий мир» (А.А. Плешаков – для 3-4 классов, на чувашском языке), «Математика» (М.И. Моро – для 1-4 классов). книга для внеклассного чтения «Ылтён шевле» (Золотая зарница, для 2 класса, авт. О.Г. Кульев, А.Р. Кульева) и др. В помощь учителям готовится к выпуску книга «Олимпиады по чувашскому языку и литературы» (авт. Е.А. Андреева).

Достойное место в ряду учебников, подготовленных для учащихся начальных и старших классов русских и чувашских школ, занимают «Чувашский букварь» (Т.В. Артемьева и др.), «Чувашская азбука» (А.А. Ермошкина и др.), «Чувашский язык» (Г.В. Абрамова – для 2, 3, 5, 7 классов), «Чувашское слово» (В.И. Игнатьева и др.). К некоторым учебникам чувашского языка разработаны и выпускаются иллюстрированные рабочие тетради. Переизданы также пособия И.А. Андреева «Чувашский язык. Практический курс», «Чăваш чĕлхи» (Чувашский язык, авт. Л.П. Сергеев и др.).

Все учебники разрабатываются в соответствии с требованиями новых образовательных стандартов. Федеральные перечни учебников, сформированные на основе специальной экспертизы от Минобрнауки России, утверждены приказом этого ведомства от 24 декабря 2010 г. Надо также отметить, что Чувашское книжное издательство приказом Минобрнауки России включено в перечень организаций, издающих учебные пособия, которые допускаются к использованию в образовательном процессе в школах и других учебных заведениях с государственной аккредитацией.

– Учебная литература закупается министерствами других регионов, где живут чуваши?

– В течение ряда лет мы работали в тесном контакте с министерствами образования, районными отделами культуры Башкортостана и Татарстана, разными организациями Самарской, Ульяновской областей и других регионов. С пониманием к нашим задачам относятся многие землячества. Радует стабильностью Татарстан. Каждый год в города и районы этой республики поступает не менее 8500 экземпляров изданий. Земляки, проживающие в Самарской, Московской, Кемеровской, Тюменской, Иркутской, Воронежской, Кировской, Свердловской, Калининградской областях, следят за нашими новинками. В этом году расширилась география наших почтовых рассылок: по несколько экземпляров книг отправились в Хабаровский край, Сахалинскую, Омскую, Астраханскую области, Удмуртию…

Однако не все цифры последних двух лет радуют. Например, если в позапрошлом году в Башкортостан было поставлено более 3100 экземпляров разной литературы, то в прошлом году – 2758. К сожалению, уменьшаются и объемы госконтрактов. Закупка учебников для школ Башкортостана, к примеру, сократилась в пять раз. В этом я вижу возможность возникновения более глубокой проблемы – такими темпами в других республиках преподавание чувашского языка и предметов на чувашском языке совсем сойдет на нет.

По ассортименту изданий и динамике производства продукции Чувашское книжное издательство имеет достойные показатели в России. В рейтинге региональных издательств по числу наград, полученных в основных книжных конкурсах, чувашские книгоиздатели занимают лидирующее положение. Около сорока книг удостоено дипломов различных престижных конкурсов — «Искусство книги», «Лучшая книга года», «Малая Родина», «Наше культурное наследие», Национального конкурса «Книга года» и др. Считаю, что наше издательство имеет все возможности обеспечивать качественной художественной, учебной, научно-популярной литературой на чувашском и русском языках все регионы, где проживают наши земляки.

Каждая новая книга – жизненное открытие, познание себя и окружающего мира. Чувашское книжное издательство предлагает чаще заглядывать в волшебный мир литературы. Говорят, что «зачитанное до дыр» произведение не заштопаешь, но потомкам оно все равно останется... Хотелось бы, чтобы каждая книга находила своего читателя!

Беседовала Надежда ОСИПОВА.

2

Накануне Нового года Чувашское книжное издательство и Чувашский государственный институт гуманитарных наук преподнесли всем, кто интересуется языком, любит и ценит родное слово, подарок – вышел в свет «Русско-чувашский словарь»

"Знамя труда". 13.03.2013.